جشنواره خاتم ۱

به نام خدای مهربان

بیانیه هیات داوران بخش کودک و نوجوان

نخستین جشنواره ادبی خاتم

نوشتن از پیامبری که رحمت بی پایان خداوندی برای همه جهانیان است، زیبا و ستودنی است. پیامبری که کودکان را دوست می‌داشت و صفا و زیبایی‌هایش به دل هرکودکی در هرمکان و هر زمان می‌نشیند.

بررسی داستان‌های ارسالی از سوی نویسندگان به بخش کودک و نوجوان جشنواره خاتم، توفیقی لذت آفرین برای هیات داوران بود که عطر خوش محمدی را به دل و جان می‌نشاند.

لازم به ذکر است هیات داوران بدون اطلاع از اسامی پدیدآورندگان آثار به بررسی و اظهارنظر درباره داستان‌ها پرداخت و پس از پایان داوری‌ها بود که دانستیم تعداد قابل توجهی از نویسندگان نامی در کنار نویسندگان جوان و کمتر آشنا، آثار خود را به جشنواره ارسال کرده‌اند. هم‌چنین دریافت تعداد قابل توجهی اثر از نویسندگان دانش‌آموز برای داوران مسرت بخش بود. 

هیات داوران ذکر چد نکته را درباره آثار بررسی شده ضروری می داند:

1. توجه به مستندات تاریخی و استفاده از منابع معتبر برای داستان نویسان ادبیات دینی ضروری است. اکتفا به شنیده‌ها و مشهودات و یا مراجعه به کتب دسته چندم و نامعتبر، گهگاه به داستان‌ها لطمه جدی وارد می‌سازد.
2. مشاوره و همفکری با کارشناسان حوزه دین و تاریخ اسلام می‌تواند برای نویسندگان ادبیات کودک و نوجوان بسیار مفید باشد. داوران با داستان‌هایی مواجه شدند که در صورت اعمال چند اصلاح و نکته ویرایشی تاریخی به آثاری موفق و مقبول بدل می‌شدند.
3. دربازنویسی رویدادها و اتفاقات تاریخی، نویسندگان کودک و نوجوان به اقتضائات امروز و سلایق و ذهنیات مخاطبان توجه بیشتری نمایند. گاهی برخی منقولات، وَ لو به فرض صحت، چندان با باورها و سلایق مخاطبان سازگار نیستند و به دافعه می‌انجامند.
4. توجه به جاری ساختن روح تعالیم و سیره پیامبر در زندگی امروز و در قالب داستان‌هایی معاصر بسیار ضروری است و خوشبختانه در این زمینه شاهد اتفاقات خوبی بوده‌ایم.

هیات داوران از مجموع ۵۰ اثر راه یافته به مرحله نهایی داوری ۱۰ اثر را شایسته تقدیر و ۳ اثر را در حد رتبه معرفی می نماید.

الف) داستان‌های تقدیری بدون ترتیب در اولویت: این آثار به دلیل نگاهی نو و متنی روان از سوی داوران شایسته تقدیر شناخته شده اند.

1. «داستان بوی بهشت» اثر سرکارخانم طیبه شجاعی
2. «داستان پدر در یثرب» اثر جناب آقای علی اکبر والایی
3. «داستان یاس» اثر سرکار خانم مهرنوش گرجی
4. «داستان سوکا» اثر سرکار خانم سارا شجاعی
5. «داستان موریانه و پیامبر» اثر سرکار خانم مهناز فتاحی
6. «داستان تارا قصه می‌گوید» اثر سرکار خانم فریبا اسدا... خیاط تهرانی
7. «داستان عطر عبا» اثر سرکارخانم زینب احمدیان
8. «داستان درس امروز» اثر سرکار خانم شکوفه آروین

تقدیری نوجوان:

1. «از دفترخاطرات یک عنکبوت» اثر نوجوان 13 ساله شیما شهید زاده

تقدیری کودک:

10-داستان قهر تعطیل» اثر محمدصدرا ابراهیمی خبیر 10 ساله

ب) رتبه های بالاتر:

رتبه سوم بخش کودک و نوجوان به داستان«مِهر و خاکستر» اثر جناب آقای سید مصطفی فرقانی به دلیل نگاهی لطیف و انسانی به ماجرای اهانت به پیامبر در قالب روایتی ساده و خواندنی

رتبه دوم بخش کودک و نوجوان به دو اثر  داستانی «محمد! به ما نگاه کن» نوشته مهدی میرکیانی به دلیل نگاه شاعرانه به داستان معراج به همراه نثری روان و پخته به دور از بیانی مستقیم و شعاری در این داستان و داستان « یک مشت خرمای خشک» نوشته مهدی کاموس  به دلیل روایت دقیق مستندات، ظرایف دینی و تاریخی در قالب داستانی محکم، روان و تاثیر گذار.

هیات داوران از اعلام اثر داستانی به عنوان رتبه اول این جشنواره به دلیل  عدم همخوانی متن داستان با مستندات تاریخی و پرداخت صحیح داستانی آن اثر محروم مانده است. امید است در جشنواره های بعدی شاهد داستان هایی قوی تر و تازه تر در این عرصه باشیم. با استعانت از پروردگار متعال و عنایت پیامبر رحمت و همت نویسندگان به این اصل دست خواهیم یافت.

محمدجواد جزینی              سپیده خلیلی             مصطفی رحماندوست

عنوان جشنواره یعنی«داستان کوتاه خاتم» به ناچار توجه داوران را از دو نکته ی اساسی دور نداشته است. این دو نکته که همسو و همطراز می نمایند؛ داستان بودن«آثار از یک سو و مرتبط بودن آنها با سیره، گفتار و تاریخ زندگی پیامبر از دیگر سو است. بر این اساس هم ساختار داستانی مدنظر بوده و هم نسبت آن با موضوع مورد نظر. بنابراین برخی از آثار با همه نسبتی که با مضمون داشتند، به دلیل بی بهرگی یا کم بهرگی از زبان داستانی لازم، از راه یافتن به رتبه های بالا بازماندند. همچنین آثاری که از ساختار مناسب بهره داشته اما از نسبت لازم با موضوع بری بوده اند نیز امکان صعود نیافته اند. لذا آنچه در پی می آید، نتیجه ی ارزیابیها و بررسی هایی است که با توجه به دو اصل پیش گفته و پس از طرح در شورای هیأت علمی جشنواره به استحضار می رسد.

هیأت داوران لازم می داند از تک تک نویسندگان ارجمندی که در این فراخوان شرکت فرموده و آثارشان مایه ی این گردهمایی شده است سپاسگزاری، و آرزو کند آن گرامیان در پیشگاه حضرت خاتم از اجر و توجه لازم بهره مند گردند.

گروه داوری در میان آثار که به مرحله نهایی راه یافته اند، از شصت و شش داستان، شش اثر را شایستۀ تقدیر و سه داستان را در حد رتبه معرفی می کند.»

الف: داستان های تقدیری (بدون ترتیب اولویت):

1- داستان«خاک صحنه» نوشته آقای رضا احسان پور به دلیل ورود به تاریخ، با استفاده از ظرفیت های هنر تئاتر در روزگار حاضر

2- داستان«تامحمد» نوشته آقای علی آرمین بخاطر برداشتی خیالپردازانه و تأثیرگذار از تاریخ

3- داستان«الکی» به قلم آقای امین شیرپور به دلیل نوع ورود به فضای مجازی و خودآگاهی بخشی به تحریف ها و استنادهای مربوطه 

4- داستان«آن سنگ» نوشته آقای مهدی کفاش به دلیل توجه به رحمانیت پیامبر در قالب داستان

5- داستان«ایمان سمی» نویسنده آقای مسعود صادقی بخاطر توجه نویسنده به روزهای واپسین زندگی پیامبر

6- داستان «شوالیه ی تاریکی» اثر آقای ابراهیم نجف زاده به دلیل اشاره به گوشه هایی از تحریف های تاریخ

ب: رتبه های بالاتر:

رتبه ی سوم جشنواره به داستان«هندی» نوشته ی آقای یاسین حجازی به دلیل پیوند هنرمندانه اثر با تاریخ، توجه به نقش تحریف گران و ساختار قدرتمندانه داستان

رتبه ی دوم جشنواره به دو اثر«مهمد»، نوشته ی آقای مرتضی کربلایی لو(به دلیل پرداختن به برهه حساسی از تاریخ که کمتر مورد توجه قرارگرفته و استفاده از آرایه های تمثیلی و زبان داستانی) وداستان« صد مثلث» اثر آقای آرش صادق بیگی بخاطر پرداخت هنرمندانه به باورهای مردمی و برخورداری داستان از حس برانگیزی لازم.

هیأت داوران از مطالعه ی داستانی که هم بلحاظ بافت و ساخت، وهم همخوانی با موضوع جشنواره از شرایط لازم برای رسیدن به رتبه ی نخست بهره مند باشد، محروم ماندو امیدوار است در جشنواره های بعد به داستان و داستان هایی دست یابد که هرکدام قدرتمندانه تر از دیگری، روح این گروه و همه ی دوستداران ادبیات قدسی را سیراب کند. بی شک آن روز، به همت نویسندگان دوستدار آن عزیز و یاری دم محمدی اش ، دیر نخواهد بود. انشاءا...

محمدرضا بایرامی              احمددهقان                قاسمعلی فراست